FLASH NEWS
"100% price hike": Oil hits businesses in Kosovo hard
2026-04-19 14:49:09 / KOSOVA
The consequences of the war in Iran have gone beyond the battlefield, immediately becoming a shock factor for global energy markets.
During more than a month of fierce hostilities – with US and Israeli attacks on one side and Iranian retaliation on the other – the price of Brent crude oil, the global benchmark, has risen by almost 50 percent at the height of the crisis.
This growth, driven by uncertainties around global supply, has been quickly reflected in European energy markets – all the way to Kosovo.
Without its own oil refinery, Kosovo is completely dependent on imports and, consequently, directly exposed to price fluctuations in international markets.
From the start of the conflict on February 28 to mid-April, oil prices in the country have increased by more than 50 cents per liter.
In an attempt to control the market, the Ministry of Industry, Entrepreneurship and Trade (MINT) set a maximum trade margin for petroleum products, thus limiting the profit margin for sellers, and then replaced it with ceiling prices.
But the effect of this measure remains controversial, especially for businesses that directly depend on imports and global supply chains. Some of them report that it is not enough to offset the increase in production costs.
In Ferizaj – in the southeastern part of Kosovo – the cleaning products factory “Cadi Cleaning” is a direct example of this pressure. Within a few weeks, the costs of its raw materials, which are imported from abroad, have increased drastically.
Its owner, Sadri Gashi, says that the basis of their production – plastic granulate – is closely linked to oil, as it comes from refining. As a result, any movement in the price of oil translates almost immediately into increased costs for his factory.
"Mainly, the raw material here is almost oil. The granulate contains oil, meaning from the refinery, so here there is an extremely high price increase, around 100% is the price increase," Gashi says for Radio Free Europe's Expose program.
In addition to the increase in the price of raw materials, transportation and supply costs have also increased, further weighing on the company's balance sheet. Currently, the Gashi factory, with 75 employees and about 70 percent of its production oriented towards export, is operating with previously secured stocks, while new supplies come at significantly higher prices.
"We have dealt with the new prices a little, with the hope that the market will be regulated and stabilized, because with these prices I don't know how we will be competitive in international markets," says Gashi.
Kjo pasiguri nuk ndalet vetëm tek ekpsortet, por gradualisht zhvendoset edhe në tregun e brendshëm, ku bizneset përballen me zgjedhjen mes uljes së fitimit ose rritjes së çmimeve për konsumatorët. Në të dyja rastet, presioni ekonomik përfundon te qytetari.
Të dhënat e Agjencisë së Statistikave të Kosovës tregojnë se çmimet e konsumit kanë vazhduar të rriten edhe në mars, duke konfirmuar trendin e inflacionit në vend. Sipas Indeksit të Harmonizuar të Çmimeve të Konsumit, inflacioni mujor arriti në 1.5 për qind krahasuar me shkurtin, ndërsa norma vjetore ishte 6.7 për qind, krahasuar me marsin e vitit të kaluar.
Kjo valë shtrenjtimesh vjen mbi një terren tashmë të lodhur nga inflacioni rekord i fillimit të viteve 2020, që ishte nxitur nga pandemia COVID-19, e pastaj edhe nga lufta në Ukrainë.
Lulzim Rafuna, kryetar i Odës Ekonomike të Kosovës, thotë se çmimet e naftës janë një nga shtytësit kryesorë të inflacionit në vend.
Në një ekonomi si Kosova, e varur pothuajse tërësisht nga tregjet e huaja – me mbi 7 miliardë euro importe dhe më pak se 1 miliard euro eksporte vitin e kaluar, ai thekson se derivatet përbëjnë kosto bazë për çdo biznes, dhe shtrenjtimi i tyre reflektohet drejtpërdrejt në transport, prodhim dhe çmime finale.
Me fjalët e tij, Kosova po importon edhe pasojat e krizës së fundit në Lindjen e Mesme.
“Çmimi i derivateve të naftës nuk është rritur vetëm në Kosovë, por edhe në Evropë dhe në mbarë botën. Në vendet ku prodhohet lënda e parë, kostot operative ndikojnë drejtpërdrejt në rritjen e çmimit të saj. Më pas, prodhuesi ynë e blen atë lëndë të parë dhe e importon me çmimin e ri që vendos prodhuesi i atij vendi”, thotë Rafuna për Exposenë.
Sipas tij, sektori më i prekur nga shtrenjtimi i derivateve të naftës është ai i prodhimit. Ai paralajmëron se rritja e kostove e dobëson konkurrueshmërinë e bizneseve vendore përballë importit, duke sjellë rënie të kërkesës për prodhimet vendore dhe, pastaj, rrezik për tkurrje të prodhimit, mbyllje biznesesh dhe humbje të vendeve të punës.
Në këtë kontekst, Rafuna thekson nevojën për ndërhyrje më aktive të Qeverisë, në mbrojtje të prodhimit vendor – çmimet tavan për derivatet e naftës thotë se nuk mjaftojnë.
“Ne kemi kërkuar qysh para një muaji, kur kishte tendencë të rritjes së çmimeve, që të merren masa: ose të ulet norma e akcizës, ose të ulet norma e Tatimit mbi Vlerën e Shtuar, apo madje të largohet krejtësisht TVSH-ja. Por, nuk është ndërmarrë asnjë veprim, me arsyetimin se dëmtohet buxheti i shtetit”, thotë Rafuna.
Akciza për derivatet e naftës në Kosovë është 36 centë për litër, ndërsa TVSH-ja llogaritet në 18 për qind të çmimit final.
Në rajon, disa vende kanë ndërhyrë drejtpërdrejt për të zbutur rritjen e çmimeve. Maqedonia e Veriut ka ulur përkohësisht TVSH-në për derivate, ndërsa Serbia ka ulur akcizën dhe ka ndaluar përkohësisht eksportin e tyre, për të siguruar furnizimin e brendshëm dhe për të frenuar rritjen e çmimeve.
Ndërkohë, edhe ekonomitë e mëdha evropiane, si Gjermania, kanë ndërhyrë duke ulur taksat për naftën dhe benzinën – në disa raste deri në rreth 17 centë për litër, për periudha të kufizuara.
Institucionet qeveritare në Kosovë thonë se ndikimi i rritjes së çmimeve të naftës në inflacion po menaxhohet përmes masave të targetuara dhe ndërhyrjeve të kufizuara në treg.
Në përgjigje për Radion Evropa e Lirë, Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë thotë se fokusi është te sektorët më të ndjeshëm, si bujqësia dhe transporti.
Për këto kategori, sipas ministrisë, parashihen mbështetje të drejtpërdrejta, përfshirë rishikimin e skemave të subvencioneve dhe vazhdimin e mbulimit të akcizës për karburantet bujqësore, si praktikë që aplikohet prej vitesh.
Sa u përket konsumatorëve, institucionet po përgatisin një projektligj që synon të krijojë mekanizma ndërhyrjeje në rast të destabilizimit të tregut, përfshirë mundësinë e vendosjes së marzhës së fitimit ose çmimeve tavan për produktet bazë.
“Ky projektligj, aktualisht, është duke u trajtuar si prioritet në Kuvendin e Kosovës – çka reflekton angazhimin institucional për të krijuar një bazë të qëndrueshme ligjore për ndërhyrje të shpejta dhe efektive, në mbrojtje të konsumatorit dhe funksionimit të drejtë të tregut”, thonë nga MINT-i.
Në një prononcim për gazetarët javën e kaluar, ministrja e Industrisë, Mimoza Kusari Lila, vlerësoi se nuk ka nevojë për masa shtesë, si ulja e akcizës apo heqja e TVSH-së, duke theksuar se rritja e çmimeve nuk ka qenë ekstreme, pavarësisht lëvizjeve në bursat ndërkombëtare.
Fondi Monetar Ndërkombëtar, në anën tjetër, doli me një parashikim të zymtë. Institucioni financiar, me seli në Uashington, paralajmëroi se ekonomia globale mund t’i afrohet recesionit, nëse tensionet mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit vazhdojnë dhe çmimet e energjisë mbeten të larta.
Në raportin “World Economic Outlook” FMN-ja vlerësoi se, në një skenar negativ – me rritje të qëndrueshme të çmimeve të naftës, gazit dhe ushqimeve – rritja globale mund të bjerë nën 2 për qind në vitin 2026.
FMN-ja nuk e përmendi Kosovën në mënyrë të veçantë, por theksoi se ngadalësimi i rritjes dhe rritja e inflacionit pritet të jenë veçanërisht të theksuar në ekonomitë në zhvillim, ku bën pjesë edhe Kosova.
Vendi renditet ndër ekonomitë më të varfra në Evropë kur matet me produktin e brendshëm bruto për kokë banori. Struktura ekonomike e tij vazhdon të mbështetet në importe, remitenca dhe konsum, ndërsa sektori prodhues është relativisht i dobët.
Në këto rrethana, Gashi mbetet në pritje të stabilizimit të tregut – në të kundërtën, paralajmëron shtrenjtim të produkteve të tij nga fundi i prillit.
“Ishalla nuk vazhdon kjo situatë, se nëse vazhdon, bëhet më keq. Nuk e di. Nëse vazhdon, ajo do të vazhdojë për të gjithë… por shpresoj të rregullohet”, thotë ai.
And, as international analyses warn, even if the conflict ends quickly, the energy market will not immediately return to normal, as supply shortages and uncertainty are expected to continue for months, if not years.
"The end of cheap oil does not mean the end of its use. It means higher costs in everyday life," writes The Conversation./REL
Happening now...
ideas
Silence as a policy and fear as a system
Nga Sokol Neçaj
Is Spiropali a "Magyar", facing the autocrat Rama?!
Nga Neli Demi
American Libra!
Nga Arian Galdini
top
Alfa recipes
services
- POLICE129
- STREET POLICE126
- AMBULANCE112
- FIREFIGHTER128