FLASH NEWS
World oil is blocked in Hormuz, how challenging is it to enable safe navigation?
2026-03-12 22:49:56 / BOTA
Is it challenging to enable safe navigation? The Pentagon is examining ways to ensure the safe passage of ships through the Strait of Hormuz, the head of the US Army's Joint Chiefs of Staff, Dan Caine, said on Tuesday.
About a fifth of the world's oil and liquefied natural gas normally passes through the strait, but Iran, which lies along its northern shores, has effectively blocked it. According to UN data, traffic through the waterway has fallen by 97% since the start of the US-Israeli war against Iran on February 28.
The US is trying to calm oil markets, which fear that a prolonged war could trigger a global energy crisis.
“ The current security situation in the Persian Gulf is very complex. The US and Israeli attacks on Iran began about a week ago and seem to be continuing without interruption. Iran has responded with counterattacks, not only against the attackers, but also against third countries in the region, including the Gulf countries, as well as with several attacks on commercial ships. In this situation, for shipping companies or ship captains operating in that area, it is very difficult to understand what is happening, whether they should continue moving, stay put or whether it is still economically feasible to carry out their work. ”
The Strait of Hormuz is a narrow maritime corridor between Iran and Oman, connecting the Persian Gulf with the Gulf of Oman. It is the only sea outlet for oil and gas exports from producing countries such as Kuwait, Iran, Iraq, Qatar and the United Arab Emirates.
Oil prices temporarily rose on Monday to their highest level since 2022. According to the UN, a sharp rise in prices could trigger another cost-of-living crisis, like the one that followed Russia's invasion of Ukraine in 2022.
A prolonged conflict could also cause a blow to the fertilizer market, jeopardizing global food security. According to analytics company Kpler, about 33% of the world's chemical fertilizers, including sulfur and ammonia, pass through the strait.
A long war could also raise fears of a global economic crisis similar to the Middle East oil shocks of the 1970s.
“Presidenti Trump ka sugjeruar në disa raste mënyra të ndryshme për të siguruar që tregtia, veçanërisht furnizimet me energji si nafta dhe gazi, të vazhdojnë të kalojnë përmes Gjirit. Një nga opsionet është shoqërimi i anijeve me eskortë ushtarake në Ngushticën e Hormuzit. Por kjo varet nga niveli i kërcënimit që vazhdon të ekzistojë. Ky kërcënim po reduktohet gradualisht me operacionet ushtarake. Së fundmi kemi dëgjuar se amerikanët kanë fundosur rreth 16 mjete detare që mund të përdoren për vendosjen e minave në këtë ngushticë.”
Po çfarë ka kërcënuar Irani? Republika Islamike paralajmëroi se çdo anije që kalon përmes Ngushticës së Hormuzit mund të bëhet objekt sulmi. Që nga fillimi i konfliktit janë sulmuar të paktën mbi 14 anije.
Megjithatë, shumica e trafikut është ndalur, jo vetëm për shkak të rrezikut, por edhe sepse kompanitë e sigurimit kanë rritur primet deri në 300%.
“Në rastin e Iranit, vendi nuk ka pasur kurrë një flotë të fuqishme detare për operacione të mëdha oqeanike si ato të flotave perëndimore, të SHBA-së, Britanisë apo Francës. Në vend të kësaj, ai është fokusuar në mekanizma mbrojtjeje lokale dhe në strategjinë e pengimit të hyrjes së kundërshtarit në një zonë të caktuar. Kjo do të thotë në praktikë ta bësh shumë të vështirë kalimin e anijeve në Ngushticën e Hormuzit. Për këtë përdoren disa mjete: bateri artilerie bregdetare, raketa bregdetare kundër anijeve, forca ajrore që mund të godasë objektiva detare, shumë mjete të vogla detare që veprojnë në grup për të mbingarkuar sistemet e mbrojtjes së anijeve perëndimore, si dhe dronë dhe mina detare.”
Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi më 3 mars se SHBA do të sigurojë mbrojtje për cisternat e naftës që kalojnë përmes ngushticës.
Ai tha gjithashtu se ka urdhëruar Korporatën e Zhvillimit Financiar të ofrojë garanci dhe sigurime për kompanitë e transportit detar.
Presidenti francez Emmanuel Macron deklaroi se disa vende europiane, së bashku me India dhe shtete të tjera aziatike, po planifikojnë një mision të përbashkët për mbrojtjen e anijeve. Megjithatë, sipas tij, një operacion i tillë mund të realizohet vetëm pasi konflikti të përfundojë.
Ndërkohë, Franca po dërgon rreth mbi 10 anije luftarake, përfshirë një grup aeroplanmbajtëse, në Mesdheun Lindor, në Detin e Kuq dhe potencialisht edhe në Ngushticën e Hormuzit.
Kryeministri britanik Keir Starmer ka diskutuar me liderët e Gjermanisë dhe Italisë opsione për mbështetjen e transportit tregtar në këtë korridor detar.
“Kur njerëzit mendojnë për operacione eskorte ose konvojesh detare, zakonisht imagjinojnë një pamje shumë specifike: një rresht të gjatë cisternash nafte me një anije luftarake përpara dhe një tjetër pas, që lëvizin bashkë për të mbrojtur tregtinë. Kjo ndodhte gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe ndoshta edhe gjatë luftës së tankerëve mes Iranit dhe Irakut në vitet ’80. Por sot bota është ndryshe dhe teknologjia ka ndryshuar. Prandaj termi më i përshtatshëm sot është ‘eskortë’ ose ‘mbrojtje’. Kjo nënkupton një mbrojtje me disa shtresa: mbikëqyrje satelitore, patrullime ajrore me mjete me dhe pa pilot, si dhe anije në sipërfaqe që krijojnë një panoramë të plotë të situatës. Ky informacion duhet të ndahet edhe me kompanitë e transportit detar që të dinë se çfarë po ndodh në Gjirin Persik.”
Pse është kaq e vështirë të mbrohet kjo ngushticë?
Ngushtica e Hormuzit është një zonë shumë e vështirë për t’u mbrojtur. Korridoret e lundrimit janë vetëm dy milje detare të gjera dhe anijet duhet të bëjnë kthesa pranë ishujve iranianë dhe një vije bregdetare malore që i jep mbulim forcave iraniane.
“Ka raste kur anijet që lëvizin nga një pikë në tjetrën duhet të kalojnë përmes një ngushtice, një lloj ‘gryke shisheje’. Një shembull i njohur është Kanali Anglez, por atje ekziston një rrugë alternative, edhe pse më e gjatë. Ndërsa në rastin e Ngushticës së Hormuzit situata është ndryshe. Ajo është ndoshta pika më e rëndësishme strategjike në botë për tregtinë e energjisë dhe nuk ka rrugë tjetër për ta anashkaluar. Ngushtica është rreth 20 milje e gjerë në pikën më të ngushtë dhe në njërën anë është Irani, ndërsa në anën tjetër janë Omani dhe Emiratet. Nëse anijet duan të arrijnë destinacionin e tyre, duhet patjetër të kalojnë përmes saj.”
Edhe pse marina konvencionale e Iranit është dobësuar, Garda Revolucionare e Iranit vazhdon të ketë një arsenal të madh: mjete të shpejta sulmuese, mjete detare pa pilot, nëndetëse të vogla, mina detare dhe madje edhe mjete shpërthyese të improvizuara.
Sipas Qendrës për Rezistencën e Informacionit, Irani ka kapacitet të prodhojë rreth 10 mijë dronë në muaj.
Sipas ish-komandantit të Marinës Mbretërore britanike Tom Sharpe, eskortimi i tre ose katër anijeve në ditë përmes ngushticës do të ishte i mundur në afat të shkurtër me shtatë ose tetë destrojerë që sigurojnë mbulim ajror. Por një operacion i tillë për muaj të tërë do të kërkonte shumë më tepër burime.
Edhe nëse kapaciteti i Iranit për raketa balistike, dronë dhe mina detare do të shkatërrohej, anijet do të përballeshin ende me kërcënimin e sulmeve vetëvrasëse, paralajmëron Adel Bakawan.
Eksperti Kevin Rowlands thotë se nëse lufta vazhdon për disa javë, një formë eskorte ndërkombëtare ka shumë gjasa të organizohet.
“Bota ka nevojë që nafta nga Gjiri të vazhdojë të rrjedhë drejt tregjeve, ndaj po bëhen plane për të vendosur masa mbrojtjeje,” tha ai.
“Nga këndvështrimi europian, Europa ka interesa ekonomike dhe strategjike në këtë rajon, si dhe aleanca dhe partneritete të rëndësishme. Britania dhe Franca kanë një histori të gjatë pranie në rajon dhe mund të luajnë një rol, ashtu si edhe vende të tjera të Europës Perëndimore që kanë kapacitetet e nevojshme. Por pyetja është nëse duhet të ndërhyjnë ata apo nëse është më e përshtatshme që mbrojtjen ta sigurojnë vetë vendet e rajonit. Emiratet e Bashkuara Arabe, Omani, Arabia Saudite, Bahreini dhe Katari kanë një interes të drejtpërdrejtë, sepse bëhet fjalë për naftën dhe linjën e tyre jetike të eksportit. Ata kanë gjithashtu forca detare dhe ajrore të afta që mund të kontribuojnë në këtë mbrojtje.”
Rebelët Houthi në Jemen, aleatë të Iranit, arritën të bllokonin për më shumë se dy vjet pjesën më të madhe të trafikut në Detin e Kuq dhe në Ngushticën e Bab al-Mandab, në rrugën drejt Kanalit të Suezit, pavarësisht mbrojtjes nga forcat amerikane dhe europiane.
Shumica e kompanive detare vazhdojnë të përdorin rrugën shumë më të gjatë rreth majës jugore të Afrikës.
“Në të kaluarën kemi pasur disa shembuj të operacioneve të eskortës. Në vitet ’80, gjatë luftës së cisternave mes Iranit dhe Irakut, disa anije që hynin dhe dilnin nga Gjiri u riregjistruan nën flamuj të vendeve të tjera, përfshirë Kuvajtin, për të marrë mbrojtje ligjore. Më pas anijet luftarake i shoqëronin ato në zonat më të rrezikshme. Në vitet 2000 dhe 2010, gjatë periudhës së piraterisë somaleze, zona e Gjirit të Adenit ishte shumë e rrezikshme për anijet që kalonin drejt Detit të Kuq. Atëherë u përdorën patrullime, anije luftarake dhe ekipe sigurie në bord për të mbrojtur anijet. Më së fundmi, që nga viti 2023, kemi parë situatën në Bab el-Mandeb dhe në jug të Detit të Kuq, ku rebelët Houthi në Jemen kanë sulmuar anije tregtare. Atje kemi parë përdorimin e dronëve, mbikëqyrje satelitore dhe edhe sulme me rreze të gjatë kundër zonave nga ku niseshin sulmet.”
Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabia Saudite janë përpjekur të gjejnë rrugë alternative duke ndërtuar më shumë tubacione nafte për të anashkaluar Ngushticën e Hormuzit. Por këto projekte nuk janë ende plotësisht funksionale dhe një sulm i milicisë Houthi ndaj një tubacioni saudit në vitin 2019 tregoi se edhe këto alternativa mbeten të cenueshme.
“Shipping and oil companies are private businesses that operate to make money. In order to transport goods around the world, ships and cargo must be insured. As in any other sector, insurance companies assess risk. If the risk is too high and insurance premiums become so expensive that it no longer makes economic sense to continue operating, then the companies simply stop operating. That is why it is important that states, shipping companies and energy companies cooperate, share information and best practices, and work closely with insurance companies to stabilize the market .”
As the war continues, one of the planet's most important energy arteries remains at risk.
And as long as Persian Gulf oil is vital to the global economy, the Strait of Hormuz remains one of the points where any escalation could shake markets and economic stability around the world.
Happening now...
ideas
TRENDING 
services
- POLICE129
- STREET POLICE126
- AMBULANCE112
- FIREFIGHTER128