Lajme flash
Gazeta më e rëndësishme gjermane: Ky është fillimi i fundit të afërt të Ramës, por askush nuk ka shpresa te Berisha
11 July 2026, 13:47 / POLITIKË
Një lëvizje rinore shqiptare e akuzon kryeministrin Edi Rama për nepotizëm dhe për shitjen e vendit. Kush do të ketë më shumë durim dhe qëndrueshmëri?
Frankfurter Allgemeine Zeitung
Ndërsa në Tiranë mijëra protestues, kryesisht të rinj, dalin në rrugë mbrëmje pas mbrëmjeje, në Rivierën shqiptare është kulmi i sezonit turistik. Protestat këmbëngulëse në kryeqytet dhe vrulli i pushimeve në bregdet, që duket krejt i pandikuar prej tyre, janë në fakt të lidhura me njëra-tjetrën. Shkaku i demonstratave janë dy projekte për resorte luksoze në një pjesë të rivierës, ku sot, në një zonë të mbrojtur peizazhore, jetojnë flamingo dhe shumë lloje të tjera shpendësh.
Shpendët ujorë me pendët rozë, këmbët elegante dhe qafat e harkuara u kanë dhënë protestave, që nisën pak më shumë se një muaj më parë, simbolin dhe emrin e tyre. Disa tashmë flasin për fillimin e një “Revolucioni të Flamingove” dhe për rënien e afërt të kryeministrit Edi Rama. Politikani dhe artisti 62-vjeçar është në pushtet që nga viti 2013, më gjatë se çdo kryeministër tjetër shqiptar që nga rënia e komunizmit në vitin 1990. Midis viteve 2000 dhe 2011, Rama, i cili vjen nga një familje e lidhur me regjimin e vjetër, ishte kryetar i Bashkisë së Tiranës.
Në vitin 2005 u zgjodh kryetar i Partisë Socialiste, pasardhëse e Partisë së Punës së Shqipërisë.
A po përjeton fundin e epokës së tij politikani ekstravagant dhe i artikuluar mirë, i cili zakonisht mban atlete të bardha dhe për shumë vite ka qenë i preferuari i mediave perëndimore dhe i intelektualëve liberalë? Rama siguron se vazhdon të gëzojë besimin e shumicës së shqiptarëve. Sipas tij, ata i kanë dhënë atij, së fundmi edhe në zgjedhjet parlamentare të vitit 2025 me 868 mijë vota, detyrën për të përmbushur një mision kombëtar: anëtarësimin e Shqipërisë në BE deri në vitin 2030.
Riviera shqiptare në jug të vendit shtrihet në rreth 150 kilometra, nga Vlora – qendra turistike dhe ekonomike – përmes qyteteve Himarë, Sarandë dhe Ksamil deri në kufirin me Greqinë. Prej kohësh ky shtet i vogël ballkanik nuk është më një destinacion i panjohur. Turizmi shqiptar po lulëzon. Këtë vit mund të kalohet kufiri i 13 milionë vizitorëve. Për një vend me vetëm 2,4 milionë banorë, kjo është një shifër shumë e madhe. Dhe synimi është që vitet e ardhshme të ketë edhe më shumë turistë.
Nëse dikush binte në pakënaqësinë e regjimit, internohej bashkë me familjen
Për më shumë se katër dekada, diktatori Enver Hoxha (1908–1985) e izoloi pothuajse plotësisht Shqipërinë nga bota e jashtme. Në komunizmin ekstrem të Hoxhës, makinat private dhe pronësia mbi banesat ishin të ndaluara. Mbizotëronte varfëria e thellë. Gjatë qeverisjes së tij nga viti 1944 deri më 1985, Hoxha urdhëroi ekzekutimin e pothuajse 10 mijë njerëzve. Deri në 300 mijë persona, rreth një e treta e popullsisë së atëhershme, kaluan një jetë pas telave me gjemba në gulagët shqiptare. Nëse dikush binte në pakënaqësinë e regjimit, internohej bashkë me gjithë familjen. Shumë nuk u kthyen kurrë nga kampet e internimit dhe të punës së detyruar.
Në mbretërinë e tmerrit të Hoxhës kishte me bollëk vetëm bunkerë betoni për t’u mbrojtur nga një pushtim imagjinar prej armiqve të sajuar: cila fuqi armike do të kishte pasur interes për këtë vend të mjeruar? Thuhet se midis viteve 1972 dhe 1984 u ndërtuan rreth 200 mijë bunkerë. Disa vlerësime shkojnë deri në 750 mijë. Gjurmët e sëmundjes së shekullit – totalitarizmit – ende duken sot, të shpërndara në të gjithë vendin.
Hoxha e kishte dëmtuar aq rëndë ekonominë shqiptare, saqë u desh një brez i tërë që vendi të afrohej disi me standardin e jetesës së rajonit. Edhe sot shumë të rinj shqiptarë largohen nga vendi, sepse nuk shohin të ardhme për veten e tyre në atdhe. Por sot Shqipëria është gjithashtu ndër destinacionet turistike me rritjen më të madhe të numrit të vizitorëve në Mesdhe.
Gjatë dhjetë viteve të fundit, numri i turistëve të huaj është trefishuar. Ndërkohë turizmi gjeneron rreth një të katërtën e fuqisë ekonomike të Shqipërisë dhe kjo prirje është në rritje. Nën drejtimin e Ramës, ekonomia shqiptare është rritur nga rreth 10 miliardë euro në vitin 2013 në 27 miliardë euro vitin e kaluar – pra pothuajse është trefishuar. Motori kryesor i rritjes është turizmi.
Të shkatërruara përgjithmonë nga resortet bregdetare pa karakter
Shqipëria ka nevojë për turizmin, për këtë nuk ka asnjë mosmarrëveshje parimore. Por çfarë lloj turizmi dhe çfarë lloj rritjeje ekonomike? Në disa vende, pasojat e “mbiturizmit” (overtourism) bien menjëherë në sy. Në muajt e verës, aeroporti i kryeqytetit mbushet përtej kapaciteteve. Çdo fazë zgjerimi dhe modernizimi e Aeroportit Ndërkombëtar të Tiranës, i quajtur sipas Nënë Terezës (1910–1997), në momentin që përfundon, për shkak të rritjes së vazhdueshme të numrit të pasagjerëve, rezulton përsëri e pamjaftueshme.
Qytete si Saranda dhe Ksamili në jug, por edhe Shëngjini në veri – parajsa turistike e shqiptarëve etnikë nga vendet fqinje, Kosova dhe Maqedonia e Veriut – janë dëmtuar përgjithmonë nga pallate gjigante hotelesh të hedhura pa plan dhe resorte plazhi pa asnjë identitet arkitektonik. Në verë, trafiku rrugor atje është kaotik. Në zonën urbane të Tiranës dhe pranë qytetit-port të Durrësit, situata nuk është më e mirë.
Për burimin e kufizuar të ujit të ëmbël zhvillohet një luftë e ashpër interesash mes turizmit dhe mbrojtjes së natyrës, mes bregdetit dhe zonave malore të brendësisë. Veçanërisht në jugperëndim të vendit, ku rrjedh lumi Vjosa. Lumi i fundit i egër i Evropës buron në malet e Epirit grek, gjarpëron fillimisht nëpër lugina të ngushta, pastaj kalon nëpër rrafshnalta, derisa pranë Vlorës formon lagunën e Nartës dhe derdhet në Adriatik përmes një delte të gjerë. Në vitin 2023, qeveria në Tiranë shpalli të gjithë rrjedhën e Vjosës në territorin shqiptar, nga burimi deri në deltë, si park kombëtar dhe kështu vendosi një pikë të rëndësishme në mbrojtjen e mjedisit dhe natyrës.
Pra, mirë se vini në deltën e Vjosës dhe në lagunën e Nartës. Aty, përveç pelikanëve kaçurrelë dhe bajzave, rosave bishtgjata dhe pulëbardhave koralore, mund të vëzhgohen edhe deri në 3000 flamingo, por njëkohësisht mund të shihet në mënyrë shembullore edhe konflikti mbi të ardhmen e turizmit shqiptar.
Fshati i vogël i përgjumur Zvërnec ndodhet në skajin jugor të lagunës së Nartës, mbi një gadishull të gjatë. Rruga e ngushtë paralele me bregdetin kalon përmes një pylli të dendur me pisha. Mes pemëve janë parkuar makina dhe kamperë.
Tregtarët ambulantë shesin dyshekë ajri, unaza noti dhe pajisje të ndryshme për sportet në plazh dhe në ujë. Me mbeturinat e tyre, pushuesit – kryesisht vendas – nuk tregohen shumë të kujdesshëm në zonën e mbrojtur të peizazhit Vjosë-Nartë, ashtu si shqiptarët në përgjithësi në vendin e tyre të bukur, por në shumë vende të mbushur me mbeturina. Edhe lumi i mbrojtur i egër Vjosa, në brigjet e të cilit operatorët lokalë përpiqen të zhvillojnë turizmin e butë me ecje, peshkim dhe rafting, në disa vende ngjan me një vendgrumbullim mbeturinash.
Në një ishull të vogël në skajin më të largët të gadishullit të Zvërnecit ndodhet një manastir ortodoks i Shën Marisë i shekullit XIV. Ai lidhet me tokën përmes një ure të lakuar prej druri. Nëse ke fat, mund të shohësh nga këtu, përmes valëzimit të nxehtësisë mbi lagunë, flamingot teksa ecin në ujin e njelmët deri në gjunjë dhe zhysin vazhdimisht kokat në ujë duke kërkuar karkaleca të vegjël të kripur.
Pikërisht këtu, në gadishullin e Zvërnecit, si dhe në ishullin përballë Sazan, kompania Affinity Partners, e cila nën drejtimin e dhëndrit të Donald Trumpit, Jared Kushner, thuhet se disponon fonde investimi deri në 4 miliardë euro nga Katari dhe Arabia Saudite, dëshiron të zhvillojë dy resorte luksoze.
Në fund të majit u vendosën barriera rrethimi për ndërtimin e rrugëve hyrëse dhe tharjen e tokave të lagështa. Punonjës të një kompanie private sigurie larguan protestuesit nga rrethimi i kantierit. Pamjet me celular, ku një protestues tërhiqej zvarrë mbi zhavorr nga një roje sigurie, u bënë virale dhe shkaktuan protestat e para në Tiranë.
Ndërkohë, rrethimi i kantierit është hequr përsëri. Punimet për shtrimin e traseve dhe drenazhimin duket se janë ndalur. Para gjykatave shqiptare ka një konflikt për të drejtat e pronësisë mbi tokën private.
Edhe për ishullin Sazan, një ish-bazë ushtarake aktualisht e pabanuar dhe në pronësi të shtetit, ekziston një projekt turistik luksoz nga Affinity Partners. Parashikohen hotele me pesë yje, vila dhe komplekse apartamentesh, një port jahtesh dhe zona me pishina.
Për ta hapur zhvillimin e zonës së Zvërnecit dhe Sazanit ndaj turizmit, parlamenti i dominuar nga socialistët e Ramës ndryshoi në fillim të vitit 2024 ligjin për mbrojtjen e natyrës dhe peizazhit – ose e dobësoi atë, siç thonë kritikët.
Projektet e investimeve me “rëndësi strategjike” mund të realizohen edhe në zona të mbrojtura, nëse plotësojnë disa kritere.
Ndryshim i qeverisë apo i sistemit?
Kështu, duhet të krijohen të paktën një mijë vende pune të qëndrueshme, si dhe të respektohen rregulloret përkatëse të mbrojtjes së natyrës. Këto kushte supozohet se projektet e Kushnerit i përmbushin, por planet përfundimtare ende nuk janë paraqitur.
Parlamenti Evropian, më 17 qershor, gjatë një votimi mbi raportin e progresit të negociatave të anëtarësimit me Tiranën, kërkoi me shumicë të gjerë një moratorium për procedurat e reja të miratimit, si dhe për punimet e ndërtimit dhe masat zhvillimore në zonat e mbrojtura. Gjithashtu duhet të pezullohen dispozitat e ligjit shqiptar për zonat e mbrojtura, të ndryshuara në fillim të vitit 2024, derisa të përcaktohet përputhshmëria e tyre e plotë me standardet e BE-së për mbrojtjen e natyrës.
Ndërkohë, frontet mes lëvizjes së protestës dhe qeverisë janë ashpërsuar. Mes protestuesve ka shumë të rinj të gjeneratës Z, të cilët gjatë gjithë jetës së tyre të ndërgjegjshme nuk kanë njohur asgjë tjetër përveç qeverisjes së Ramës dhe socialistëve.
“Shqipëria nuk është në shitje” është parulla kryesore e protestave.
Qeverinë protestuesit e akuzojnë, në rastin konkret të projekteve të Kushnerit, për mungesë transparence dhe mospërputhje, ndërsa në përgjithësi për korrupsion dhe nepotizëm.
Në të vërtetë, disa nga bashkëpunëtorët më të afërt të Ramës kanë hyrë në shënjestrën e hetuesve të posaçëm shqiptarë kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar (SPAK), mes tyre dy ish-zëvendëskryeministra, si dhe Erion Veliaj, kryetari i Bashkisë së Tiranës dhe i biri politik i Ramës, i cili prej një viti e gjysmë ndodhet në paraburgim.
Por edhe te opozita parlamentare, veçanërisht te Partia Demokratike konservatore nën drejtimin e ish-presidentit dhe ish-kryeministrit tashmë 81-vjeçar Sali Berisha, Lëvizja e Flamingove nuk vendos shpresa.
Flamingot nuk duan thjesht një ndryshim qeverie; ata duan një lloj ndryshimi sistemi.
Rama e refuzon prerazi kërkesën për ndalimin e projekteve dhe për dorëheqjen e tij. Në intervistat për mediat shqiptare dhe ndërkombëtare, ai u përcjell protestuesve mesazhin se nuk mundet thjesht:
“Një ditë të bukur të zgjohesh dhe të thuash: dua që qeveria të japë dorëheqjen. Kështu nuk funksionon. Duhet të prisni deri në zgjedhjet e ardhshme.”
Sa u përket projekteve në tokën private në Zvërnec dhe projektit për ishullin Sazan, në pronësi të shtetit, ai thotë se për asnjërin prej tyre ende nuk ekzistojnë plane përfundimtare.
Të refuzosh që më përpara një investim të mundshëm prej 4 miliardë eurosh, do të thotë të humbasësh mundësinë për ta zhvilluar një pjesë të Rivierës si “perla e Adriatikut”, thotë Rama.
Supozimi se ai dhe kabineti i tij mund të mbështesin ose të miratojnë në investimet ndërkombëtare në turizmin shqiptar diçka që mund të dëmtojë negociatat e anëtarësimit të Tiranës në BE ose të shkelë rregullat e BE-së, Rama e quan absurd.
Shumë protestues, sipas tij, janë shtyrë nga informacione të rreme, veçanërisht në rrjetet sociale, dhe janë përdorur si mjet në një fushatë ndërkombëtare kundër Donald Trumpit, e cila sipas tij nuk ka fare lidhje me projektet e Kushnerit dhe partnerëve të tij në Rivierën shqiptare.
Në fund, Rama premtoi se do të dëgjojë ata që marrin pjesë në protesta për arsye të sinqerta – dhe i lavdëroi protestat si një shenjë të pjekurisë demokratike të Shqipërisë.
Nëse kryeministri, tashmë jo shumë i ri, do të ketë më shumë qëndrueshmëri sesa Lëvizja e re e Flamingove, kjo mbetet për t’u parë./Përktheu Alfapress.al
Po ndodh...
ide
top
receta Alfa
TRENDING 
shërbime
- POLICIA129
- POLICIA RRUGORE126
- URGJENCA112
- ZJARRFIKESJA128