The New York Times: Objektivi kryesor i protestava të mëdha në Shqipëri janë Rama dhe Berisha, i duan "në burg"

21 Qershor 2026, 12:14 / POLITIKË ANDREW HIGGINS

The New York Times: Objektivi kryesor i protestava të mëdha në

Për më shumë se tre javë, protestuesit janë mbledhur në mënyrë paqësore në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë, të përkrahur nga amerikanë që i shohin si luftëtarë të guximshëm kundër Presidentit Trump, Izraelit dhe lakmisë së “1 për qindëshit”.

Protestat u nxitën nga zemërimi publik pas sjelljes së dhunshme të rojeve private të sigurisë në vendin ku planifikohet një zhvillim bregdetar i financuar nga dhëndri i Donald Trump, Jared Kushner, dhe investitorë nga Gjiri Persik, me një kosto të vlerësuar mbi 4 miliardë dollarë.

Për amerikanët e majtë, shqiptarët po kundërshtojnë korrupsionin e familjes Trump dhe atë që ata e quajnë grabitqarët miliarderë. Teoricienët e konspiracionit në të djathtë po përqafojnë një teori tjetër: ata e shohin kundërshtimin si një reagim ndaj Izraelit dhe ndaj planeve të supozuara për atë që ata e quajnë një “ishull i ri Epstein” në bregdetin jugor të një prej vendeve më të varfra të Evropës.

Megjithatë, shqiptarët që marrin pjesë në protesta nuk bien dakord me këto interpretime.

“Askush këtu nuk po proteston kundër Trump-it apo Izraelit,” tha Elis Kodra, 33 vjeç, i cili mori pjesë në një tubim me të dashurën e tij, ku mijëra njerëz ishin mbledhur para zyrës së kryeministrit Edi Rama.

“Ne po protestojmë kundër gjithçkaje tjetër,” shtoi ai, duke u ankuar se Shqipëria është qeverisur që nga rënia e komunizmit, 35 vjet më parë, nga të njëjtët politikanë që hyjnë dhe dalin nga pushteti, japin kontrata shtetërore miqve të tyre në biznes dhe i kushtojnë pak vëmendje problemeve ekonomike dhe shqetësimeve të qytetarëve të zakonshëm.

Protestat nisën pasi në internet qarkulloi një video që tregonte roje private sigurie duke tërhequr me forcë një burrë më 30 maj. Ai ishte bashkuar me disa dhjetëra banorë dhe aktivistë mjedisorë në një plazh në jug të Shqipërisë, të cilin Kushner dëshiron ta përfshijë në projektin e një hoteli dhe resorti luksoz.

Ata po protestonin kundër vendosjes së papritur të një gardhi metalik me tela me gjemba në plazh, i cili ndodhet pranë fshatit Zvërnec, në një zonë të shpallur “peizazh i mbrojtur”, ku megjithatë lejohet ndërtimi. Zona dhe ishulli i afërt, kryesisht i pabanuar, i Sazanit, janë pjesë e planit të propozuar të zhvillimit.

Sazan Real Estate Development L.L.C., kompania e lidhur me Kushner-in që mbikëqyr projektin, deklaroi se rojet që kishin keqtrajtuar protestuesin ishin të punësuar nga një kompani e jashtme sigurie. “Incidenti ishte shqetësues dhe nuk pasqyron standardet që presim nga çdo palë që punon në lidhje me projektin,” tha kompania.

Qeveria u përpoq të qetësonte zemërimin publik duke i hequr licencat dy kompanive private të sigurisë të përfshira në incident, duke shkarkuar shefin lokal të policisë dhe duke urdhëruar çmontimin e gardhit.

Megjithatë, protestat vazhduan, duke e kthyer bulevardin qendror të Tiranës në një festë të përnatshme ku marrin pjesë të rinj dhe të moshuar. Lëvizja është quajtur “revolucioni i flamingove”, një referencë ndaj pasurisë së shpendëve të mbrojtur në atë zonë.

Çdo natë shpaloset një pankartë e madhe në anglisht ku shkruhet: “Albania is not for sale” (Shqipëria nuk është në shitje).

Edi Rama tha në një intervistë se në janar kishte takuar në Tiranë Ivanka Trump-in, bashkëshorten e Jared Kushner-it, si dhe një ekip arkitektësh të përfshirë në projekt. Por ai këmbënguli se nuk ishte nënshkruar asnjë kontratë dhe nuk ishte dhënë asnjë leje ndërtimi. Ishulli në qendër të projektit, tha ai, i përket shtetit dhe nuk është shitur, as nuk do të shitet.

Pretendimet në internet se ndërtimi ka nisur tashmë, sipas tij, janë pjesë e një “uragani histerie digjitale”, megjithëse ai pranoi se ka pasur disa “përgatitje të terrenit”, përfshirë shtrimin e një rruge me zhavorr përmes pyllit.

Ndërsa disa protestues, për të tërhequr vëmendjen e mediave të huaja, kanë mbajtur pankarta në anglisht kundër Kushner-it dhe Ivanka Trump-it, objektivat kryesorë të zemërimit mbeten Edi Rama, 61 vjeç, dhe ish-kryeministri Sali Berisha, 81 vjeç, kreu i partisë kryesore opozitare.

Protestuesit kanë brohoritur: “Rama në burg, Berisha në burg.”

Rama, i cili siguroi mandatin e tij të katërt si kryeminist vitin e kaluar pasi Partia Socialiste fitoi bindshëm zgjedhjet, tha se shqiptarët po përdoren si “mish për top” në një betejë politike në SHBA dhe Evropë kundër Trump-it.

Sipas tij, vërshimi online i pretendimeve të ekzagjeruara për numrin e protestuesve, dezinformatat mbi qëllimet e tyre dhe raportimet e rreme për përplasje të dhunshme tregojnë se “demokracitë po kryejnë vetëvrasje” duke lejuar që “ky helm dhe ky infeksion” t’i gërryejnë nga brenda.

“Demokracia pa të vërtetën nuk është më demokraci,” shtoi ai.

Megjithatë, edhe vetë qeveria ka kontribuar në kaosin online, duke pretenduar se Irani po nxit protestat si hakmarrje për strehimin nga Shqipëria të grupit opozitar iranian Mujahedinët e Popullit (MEK). Zyrtarët kanë pretenduar gjithashtu se industria turistike e Greqisë, e shqetësuar nga konkurrenca shqiptare, ka nxitur dhe madje financuar protestuesit.

Elez Biberaj, politolog dhe ish-drejtor i shërbimit shqip të Zërit të Amerikës, tha se protestat nuk janë kundër familjes Trump, por “pasqyrojnë kolapsin e besimit publik në të gjithë sistemin politik shqiptar”.

Kjo është humbur kryesisht në përkthim, duke e kthyer krizën e brendshme të një prej vendeve më të vogla, më të varfra dhe më pro-amerikane të Evropës në një kauzë globale për të majtën dhe të djathtën në platforma si TikTok, X dhe Instagram.

Lutfi Dervishi, 58 vjeç, analist i pavarur politik, tha se ishte rritur para rënies së komunizmit duke e parë SHBA-në si simbol të shtetit ligjor dhe lirisë së medias.

“Kurrë në ëndrrat e mia më të çmendura nuk e kam menduar se amerikanët do të shikonin nga Shqipëria për frymëzim,” tha ai.

Protestuesit kanë frymëzuar kryesisht progresistët amerikanë. Senatori Bernie Sanders i përshëndeti në rrjetin X si pararojë të rezistencës kundër “oligarkisë globale”, duke shkruar se Shqipëria është ngritur kundër një resorti luksoz “katastrofik për mjedisin”, të planifikuar nga Jared Kushner dhe partnerët e tij miliarderë nga Katari.

Edhe Rachel Maddow, prezantuese e njohur televizive me prirje liberale, përshëndeti “protestat e mëdha kundër korrupsionit të Donald Trump dhe familjes së tij”.

Edhe disa figura të së djathtës amerikane kanë gjetur frymëzim tek demonstratat. Alex Jones, teoricien i njohur konspiracioni, i lavdëroi protestuesit për përpjekjen për të rimarrë tokën e tyre “nga Izraeli, Kushner-i, Rothschild-ët dhe Ivanka Trump”, duke pretenduar se Shqipëria po hynte në luftë civile me “bombardime dhe sulme me mitraloz”. Asnjë nga këto pretendime nuk është i vërtetë.

Video të xhiruara vite më parë gjatë trazirave në Tiranë janë paraqitur në internet si pamje të dhunës së fundit kundër familjes Trump. Po ashtu, një grumbullim i madh tifozësh spanjollë pranë një plazhi në Spanjën veriore është etiketuar gabimisht si protestë anti-Trump në Tiranë.

Mbështetja online për protestat shqiptare ka rrëshqitur herë pas here edhe në tirada hapur antisemitike. Disa pretendojnë se hebrenjtë duan të pushtojnë pjesë të Shqipërisë dhe t’i nënshtrojnë shqiptarët të njëjtit fat si palestinezët.

Këto pretendime shqetësojnë disa protestues, të cilët kanë frikë se aktivistë të huaj po përpiqen të rrëmbejnë kauzën e tyre.

Baki Goxhaj, 41 vjeç, mysliman praktikues dhe aktivist pro-palestinez nga Vlora, udhëton çdo ditë në Tiranë bashkë me bashkëshorten për t’iu bashkuar protestave. Ai tha se u ka kërkuar të tjerëve: “Mos bërtisni ‘Poshtë hebrenjtë’.”

“Kjo lëvizje nuk është kundër Trump-it dhe as kundër hebrenjve,” tha ai. “Është kundër qeverisë sonë shumë të korruptuar.”

Për Goxhajn dhe shumë të tjerë, korrupsioni lidhet shpesh me çështjen e tokës, një temë shumë e ndjeshme në Shqipëri, ku diktatori komunist Enver Hoxha konfiskoi të gjithë pronën private pasi mori pushtetin në vitin 1944.

Kur komunizmi përfundoi, gjykatat shqiptare u përballën me një valë pretendimesh rivale pronësie nga ish-pronarët dhe pasardhësit e tyre.

Gentian Moçka, 56 vjeç, tha se familja e tij ka dekada që lufton në gjykata për të rimarrë mbi 91 hektarë tokë të konfiskuar nga regjimi komunist. Sipas tij, prona më vonë u përvetësua në mënyrë të paligjshme nga një avokat lokal që punonte për Artur Shehun, një shqiptar me banim në Miami.

Kjo tokë është pjesë e parcelës së shitur partnerëve të Kushner-it nga Katari për projektin e resortit luksoz.

Struktura e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) lëshoi javën e kaluar një urdhër-arrest për Artur Shehun, shtetas amerikan i natyralizuar, duke e akuzuar për blerje tokash dhe përdorim të projekteve ndërtimore për pastrim parash të trafikut të drogës.

Të ardhurat nga shitja e tokës te investitorët nga Katari janë ngrirë, tha Rama, por shitja mbetet ende e vlefshme.

Shehu nuk iu përgjigj kërkesave për koment. Më herët ai i kishte quajtur akuzat për lidhje me trafikantë droge “fake news” dhe kishte deklaruar se shitjen e tokës për Kushner-in dhe investitorët e kishte organizuar përmes një ndërmjetësi të paidentifikuar.

Moçka tha se nëse arrin ta rimarrë tokën, do të ishte i gatshëm ta shiste për projektin e Kushner-it.

“E gjithë familja dëshiron ta shesë dhe të mbarojë njëherë e mirë me këtë histori,” tha ai.

Rama tha se protestuesit janë të lirë të mblidhen paqësisht para zyrës së tij, duke shtuar se “Shqipëria nuk është diktaturë”.

Por ai këmbënguli se protestat nuk do ta ndalin projektin e resortit të Kushner-it.

“Nuk do të anulohet,” tha ai. “Kjo është e sigurt.”/Përktheu Alfapress.al, marrë nga NYT

Po ndodh...

ide