Fron Nahzi: Pas protestave popullore Edi Ramës i ka mbetur vetëm një siguresë, Sali Berisha në krye të PD!

19 Qershor 2026, 14:38 / POLITIKË NGA FRON NAHZI

Fron Nahzi: Pas protestave popullore Edi Ramës i ka mbetur vetëm

Adhuruesit perëndimorë flasin për Ramën sikur ai jo thjesht qeveris Shqipërinë, por po e tërheq personalisht drejt shekullit XXI. Pikërisht ky është problemi.

Protestat në Shqipëri – të quajtura “Revolucioni Flamingo” – mund të kenë tërhequr vëmendjen ndërkombëtare, por nuk ka gjasa t’i japin fund kontrollit të kryeministrit Edi Rama mbi pushtetin. Jo sepse shqiptarët janë të kënaqur. Jo sepse korrupsioni është zhdukur. Jo sepse institucionet shqiptare janë më të forta se kurrë. Rama mbetet i sigurt sepse opozita zyrtare ka shpenzuar vite duke shkatërruar besueshmërinë e vet.

Për sa kohë që Partia Demokratike mbetet e lidhur me Sali Berisha, Rama fle i qetë. Për shumë shqiptarë, zgjedhja nuk është mes qeverisë dhe opozitës. Është mes dy epokave politike nga të cilat janë lodhur. Berisha, i rënduar nga dekada polemikash, mbetet simbol i një klase politike që refuzon të largohet nga skena. Partia Demokratike i ngjan gjithnjë e më shumë një biznesi familjar të maskuar si lëvizje politike, më e interesuar të mbrojë trashëgiminë e vet sesa të ndërtojë të ardhmen e Shqipërisë.

Kjo është polica më e madhe e sigurimit politik për Ramën. Por sfida e tij më serioze nuk po vjen nga Parlamenti, por nga shoqëria civile. Lëvizja Flamingo nuk është thjesht anti-Rama – ajo është edhe anti-Berisha. Ajo refuzon zgjedhjen e rreme që ka dominuar politikën shqiptare për një brez dhe përfaqëson qytetarë të lodhur nga lufta e përhershme politike mes burrave që kanë sunduar Shqipërinë drejtpërdrejt ose tërthorazi për pjesën më të madhe të epokës postkomuniste.

Ajo që e bën këtë lëvizje të rrezikshme nuk është madhësia e saj, por mesazhi i saj. Ajo kërcënon narrativën që Rama ka ndërtuar me kujdes për dy dekada.

Asnjë politikan në Ballkan nuk e ka marketuar veten me më shumë sukses te elitat perëndimore. Rama nuk është thjesht kryeministri i Shqipërisë; ai është bërë një markë politike me stil jetese. I rrjedhshëm në anglisht, frëngjisht dhe italisht, ai lëviz pa vështirësi mes konferencave, galerive të artit, think tank-eve, samiteve dhe rretheve elitare sociale. Ai admirohet nga gazetarë, diplomatë, arkitektë, filantropë, konsulentë dhe arbitra kulturorë që shohin tek ai imazhin e një reformatori modern evropian.

Shumë admirues perëndimorë flasin për Ramën sikur ai jo vetëm qeveris Shqipërinë, por po e tërheq personalisht drejt shekullit XXI. Pikërisht ky është problemi.

Nganjëherë, Rama duket më pak i interesuar të jetë kryeministër dhe më shumë të bëhet figurë historike. Ai është politikan, piktor, autor, patron arkitektësh, dizenjues kollaresh, intelektual publik dhe kurator kulturor – të gjitha të mbledhura në një personalitet të ndërtuar me kujdes. Ai nuk qeveris thjesht Shqipërinë. Ai e performon Shqipërinë.

Gjithçka përfundon duke u rrotulluar rreth tij. Projektet infrastrukturore bëhen projekte të Ramës. Iniciativat kulturore bëhen iniciativa të Ramës. Politika e jashtme bëhet diplomaci e Ramës. Zhvillimi urban bëhet vizioni i Ramës. Qeveria i ngjan gjithnjë e më shumë një produksioni me një njeri, ku ministrat janë aktorë dytësorë dhe institucionet ekzistojnë për të amplifikuar figurën kryesore.

Mbrojtësit e tij e quajnë këtë lidership. Kritikët e tij e quajnë narcizëm të ngritur në filozofi qeverisëse.

Rrënjët e këtij stili politik shtrihen që në vitet e tij si kryetar bashkie i Tirana. Historia u bë e famshme: Rama lyu fasadat e ndërtesave të epokës komuniste me ngjyra të forta dhe fitoi vlerësim ndërkombëtar. Vizitorët e huaj panë krijimtari dhe transformim. Kritikët panë diçka tjetër: fasada shumëngjyrëshe që fshihnin realitete të neglizhuara pas tyre.

Vite më vonë, metafora duket e pashmangshme. Kulla moderne ngrihen, arkitektë ndërkombëtarë vijnë, zhvillimet luksoze shtohen, investitorët e huaj mirëpriten me krahë hapur. Megjithatë, shumë shqiptarë po pyesin gjithnjë e më shumë nëse transformimi po ndodh për qytetarët e zakonshëm apo për një klasë globale investitorësh, zhvilluesish, konsulentësh dhe miqsh politikë.

Pavarësisht se drejton një Parti Socialiste, Rama shpesh qeveris më pak si socialist dhe më shumë si drejtor ekzekutiv i një shteti të vogël në dispozicion për blerje. Qoftë kur paratë vijnë nga Europa, Gjiri, United Arab Emirates, apo nga projekte të lidhura me rrethin e Donald Trump dhe Jared Kushner, mesazhi mbetet i njëjtë: Shqipëria është e hapur për biznes.

Shumica e shqiptarëve nuk janë kundër investimeve. Përkundrazi, ata mirëpresin zhvillimin dhe rritjen ekonomike. Ajo që kundërshtojnë është mungesa e transparencës. Ata duan transparencë në vend të marrëveshjeve prapa dyerve të mbyllura. Duan llogaridhënie në vend të favorizimit politik. Duan institucione që vlejnë më shumë se personalitetet.

Këto kërkesa godasin drejtpërdrejt në zemër të projektit të Ramës. Mbështetësit ndërkombëtarë të kryeministrit shpesh lavdërojnë vendosmërinë e tij. Ata festojnë aftësinë e tij për të kapërcyer burokracinë dhe për të realizuar gjëra. Por demokracia me buldozer duket gjithmonë më tërheqëse nga jashtë sesa nga brenda. Elitat perëndimore i duan liderët e fortë kur miratojnë projekte arkitekturore, firmosin marrëveshje investimesh dhe flasin gjuhën e modernizimit.

Qytetarët duhet të jetojnë me pasojat. Pikërisht këtu lëvizja Flamingo ka dhënë goditjen e saj më të fortë. Ajo ka ekspozuar hendekun mes Shqipërisë që ekziston në revistat ndërkombëtare dhe Shqipërisë që përjetohet nga shumë prej qytetarëve të saj. Ajo ka detyruar admiruesit perëndimorë të përballen me pyetje të pakëndshme, pasi shpesh kanë qenë të gatshëm të anashkalojnë shqetësimet demokratike në këmbim të stabilitetit, mundësive për investim dhe një partneri karizmatik.

Simbolika nuk mund të ishte më e përsosur: një flamingo rozë përballë një kryeministri dy metra të gjatë që ka kaluar vite duke dominuar politikën shqiptare.

Për momentin, Rama mbetet fort në kontroll. Ai nuk po jep dorëheqjen. Ai e kupton se protestat vijnë e ikin. Vapa e verës vjen, turmat zvogëlohen, cikli i lajmeve lëviz përpara. Qeveritë mbijetojnë dhe establishmenti ndërkombëtar mbetet kryesisht mbështetës.

Kjo është arsyeja pse lëvizja Flamingo nuk ka gjasa ta largojë nga pushteti. Rëndësia e saj qëndron diku tjetër. Për herë të parë pas shumë vitesh, ajo ka sfiduar mitin që rrethon Edi Rama, duke treguar se pas imazhit të burrit-shtetar artist, të preferuarit të konferencave perëndimore dhe hapjeve të galerive, qëndron një politikan që akuzohet gjithnjë e më shumë për përqendrim pushteti ndërsa e paraqet atë si progres.

Kërcënimi më i madh për Edi Ramën nuk është Sali Berisha, i cili mbetet i rënduar nga e kaluara. Nuk është as vetë lëvizja Flamingo. Kërcënimi i vërtetë është hendeku në rritje mes imazhit që ai i ka shitur me sukses botës dhe realitetit që një numër gjithnjë e më i madh shqiptarësh besojnë se po përjetojnë në vend.

Fron Nahzi është autor i librit Ethnic Interest Groups and U.S. Foreign Policy: The Albanian-American Movements.

Po ndodh...

ide