FLASH NEWS
"SP refused to lift Balluk's immunity" - REL Analysis: The issue on which the EU does not compromise with Albania!
2026-03-30 08:46:22 / POLITIKË
Two laws in Montenegro, which are controversial from the perspective of Brussels, amendments to laws in the judiciary sector in Serbia, and the failure to lift the parliamentary immunity of the former deputy prime minister in Albania, have brought these three candidate countries for membership in the European Union back before the main test for admission, that of the rule of law.
Progress in all chapters that need to be closed before accession will not be sufficient if candidate countries stagnate or regress in Chapters 23 and 24, which, according to the European integration methodology, are opened first and closed last.
"Irreversible reforms in these areas are a condition for enlargement partners to progress on their accession paths, fulfilling specific standards," the European Commission's Press Service recalled in several responses to Radio Free Europe.
"Reforms are not just on paper, countries must demonstrate their implementation and must guarantee credibility through tangible results," it was stated, among other things, in the response.
Albania and Montenegro are at the top of the list to become new members of the European bloc. In this regard, EU Enlargement Commissioner Marta Kos spoke with Montenegrin Prime Minister Milojko Spajic last week in Podgorica.
"You must definitely have an independent judiciary, which has the capacity to fight organized crime and corruption, as well as have independent media as we will never compromise on these issues."
Why are two laws making Montenegro's path to the EU more difficult?
The ambitions of the authorities in Montenegro to become the 28th member state of the EU have been complicated after the adoption of two controversial laws.
These are amendments to the Law on Internal Affairs and the Law on the National Security Agency.
According to the European Commission, these amendments are not in line with the General Data Protection Regulation and the Law Enforcement Directive.
The General Data Protection Regulation is a law that governs how individuals' data is collected and stored in the European Economic Area. It strengthens privacy rights, imposes serious obligations on organizations, and applies to all companies worldwide that process data of EU residents.
The Law Enforcement Directive regulates the way police and judicial authorities in the EU process and protect the personal data of individuals, in particular victims, witnesses and suspects of criminal offences.
Opozita malazeze dhe shoqëria civile i kritikojnë ndryshimet e bëra në Ligjin për Çështje të Brendshme pasi besojnë se ato i rrisin kompetencat e ministrit të Brendshëm, sidomos në emërimin dhe shkarkimin e drejtorit të policisë, dhe kështu më pas hapet rruga për ndikim politik në punën e policisë.
Sa i përket Ligjit për Agjencinë e Sigurisë Kombëtare, kritika më e shpeshtë ka të bëjë me dispozitat që lejojnë qasjen në bazat e të dhënave të organeve dhe institucioneve shtetërore, në disa raste pa vendim gjykate.
Ndërkohë, Mali i Zi pritet të emërojë anëtarë të Këshillit Gjyqësor, trupit kryesor të gjyqësorit, anëtarët e të cilit mund të emërohen dhe shkarkojnë gjyqtarë.
Pse janë ligjet e reja problematike për rrugën e Serbisë në BE?
Në rastin e Serbisë, BE-ja ka qenë e qartë. Pas miratimit të ligjeve të gjyqësorit, me nismë të partisë së presidentit Aleksandar Vuçiq, kritikat kanë qenë të shpejta nga Brukseli, përfshirë prej Komisionares për Zgjerim, e cila ka vlerësuar se këto ligje kufizojnë pavarësinë e gjyqësorit dhe, sipas mendimit të saj, përbëjnë kthim mbrapa.
Vuçiq është përgjigjur duke thënë se nuk e kupton për çfarë kthimi mbrapa bëhet fjalë, meqë Serbia ka stagnuar në rrugën drejt BE-së që katër vjet. Më 2021, Serbia e ka hapur grupin e kapitujve për agjendë të gjelbër dhe lidhshmëri të qëndrueshme, mirëpo përparim nuk është arritur.
Ligjet në gjyqësor që kanë nisur të zbatohen, janë duke e shtyrë vendin në drejtim të kundërt me standardet evropiane.
Bashkimi Evropian pati kërkuar që ligjet të mos miratoheshin dhe pasi Vuçiqi i ka nënshkruar ato, Brukseli ka thënë se zbatimi i tyre duhet të pezullohet derisa të ketë një opinion prej Komisionit të Venecias.
Florian Biber, profesor për histori dhe politikë dhe drejtor i Qendrës për Studime të Evropës Juglindore në Universitetin e Gracit ka thënë se në një konstelacion të tillë politik, Serbia nuk ka shanse që t’iu afrohet strukturave evropiane.
“Nuk ka të bëjë vetëm me sundimin e ligjit, por me mungesën e respektit për rregullat demokratike bazike. Është e qartë se regjimi aktual nuk është i interesuar në anëtarësim në BE, apo të garantojë se Serbia është shtet demokratik”, ka thënë Bieber.
Sfidat e Shqipërisë
Në vitin e kaluar, Shqipëria i ka hapur të gjithë kapitujt negociues, pavarësisht problemeve në sektorin e sundimit të ligjit.
Sikur edhe me vendet tjera kandidate, Komisioni Evropian e ka përmendur në Raportin e Progresit, në tetor të vitit të kaluar se shqetësimet kryesore për Shqipërinë përfshijnë rritjen e presionit politik në gjyqësor, luftën e dobët kundër korrupsionit dhe lirinë e kufizuar të medias.
Sfida e fundit ka të bëjë me refuzimin e deputetëve të Parlamentit të Shqipërisë për t’ia hequr imunitetin ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku, e cila është e akuzuar për korrupsion.
Deputetët nga Partia Socialiste në pushtet kanë refuzuar t’ia heqin asaj imunitetin dhe vendimi është mirëpritur prej vetë kryeministrit Edi Rama, i cili ka thënë se Parlamenti ka bërë “atë që do të bënte çdo shtet demokratik në Evropë”.
Brukseli nuk është pajtuar me deklaratën e Ramës se kërkesa për heqje të imunitetit nuk ka qenë në përputhje me Kushtetutën.
Radio Evropa e Lirë ka mësuar që diçka e tillë ka ndikuar drejtpërdrejt në rezistencën e disa vendeve anëtare që t’ia garantojnë Shqipërisë një të ashtuquajtur IBAR pozitiv.
IBAR është shkurtesë për Raportin mbi Vlerësimin e Përkohshëm të Standardeve ku vlerësohet përparimi në sundimin e ligjit, gjyqësor dhe luftën kundër korrupsionit, për Kapitujt kyç 23 dhe 24 në negociatat e anëtarësimit.
Derisa vendet e BE-së të mos e miratojnë në mënyrë unanime IBAR-in, Shqipëria nuk do të mund të ecë përpara në mbylljen e kapitujve.
Mali i Zi, për shembull, është dashur të presë për IBAR pozitiv, i cili është miratuar në qershor të vitit 2024, në mënyrë që të nisë mbylljen e kapitujve. Para këtij vendimi, hera e fundit që ka mbyllur kapituj ka qenë vitit 2017.
A mund të mbyllet njëri sy?
Pranimi i anëtarëve të rinj pa të drejtën e vetos, që aktualisht e kanë të 27 vendet anëtare të BE-së, është diçka për të cilën kanë avokuar, edhe Edi Rama, edhe Aleksandar Vuçiq në një artikull të përbashkët muajin e kaluar në të përditshmen gjermane, Frankfurter Allgemeine Zeitung, i cili i ka shtuar spekulimet se shtetet e Ballkanit Perëndimor “mund ta mbyllin njërin sy”.
Florian Bieber beson se brenda këtij kuadri ligjor është e pamundur të ndahen konsideratat politike nga kriteret e sundimit të ligjit.
“Sigurisht, elitat politike në Mal të Zi dhe Shqipëri e njohin momentumin politik dhe kanë prirje të jenë më pak të rrepta në lidhje me zbatimin. Megjithatë, në fund të fundit, nevojitet pëlqimi i 27 shteteve anëtare, i cili është larg të qenit i garantuar”, paralajmëron Bieber në disa përgjigje për Radion Evropa e Lirë.
Komisionarja Kos ka folur në këtë drejtim në Parlamentin Evropian në fillim të marsit, duke e theksuar se statusi i liderit në këtë proces nuk garantohet përgjithmonë.
Ajo u ka thënë Shqipërisë, Malit të Zi, Ukrainës dhe Moldavisë që “përparimi duhet të arrihet përmes reformave”.
A mund të ndihmojnë “mekanizmat mbrojtës”?
Mekanizmat mbrojtës nuk janë diçka e panjohur në proceset evropiane.
Kur Bullgaria dhe Rumania janë pranuar në BE më 2017, Komisioni Evropian pati vendosur të miratojë anëtarësimin e tyre, pavarësisht reformave të papërfunduara në fushën e sundimit të ligjit, me kusht që dobësitë të vazhdojnë të adresohen pas anëtarësimit përmes të ashtuquajturit Mekanizëm Bashkëpunimi dhe Verifikimi, i cili mundësoi monitorimin pas anëtarësimit dhe vlerësimin e rregullt të progresit në gjyqësor dhe luftën kundër korrupsionit.
Ky mbikëqyrje pas anëtarësimit zgjati plot 16 vjet dhe përfundoi në vitin 2023.
For Florian Biber, there are solutions to the potential dilemmas of member states, and according to him, the solution lies in a transitional period that would allow new members to implement reforms after accession.
According to him, the accession of Montenegro and perhaps other countries in the region would signal that there is a future for the region in the EU.
"Such a political project must convince skeptics among member states and must also include sustainable mechanisms to ensure that future members will respect the rule of law," Biber assesses.
However, he believes that even if a new member meets all the criteria, there is no guarantee that there will be no obstacles.
Something like this happened in Hungary, Poland or Slovakia a few years after EU membership, when problems with judicial independence and the rule of law came to the fore in these countries, because the authorities often tried to influence the courts, limit media freedoms and reduce control over independent institutions./REL
Happening now...
ideas
Why do Mimosas wither so early in Albania?
Nga Kreshnik Spahiu
Saliu's horse, Ed's taggia
Nga Adrian Thano
top
Alfa recipes
TRENDING 
services
- POLICE129
- STREET POLICE126
- AMBULANCE112
- FIREFIGHTER128